บทที่ 5 : สุขภาพ โรงพยาบาล และเหตุฉุกเฉิน
บทนี้อาจเป็นบทที่คุณหวังว่าจะไม่ต้องใช้ แต่เป็นบทที่ต้องแม่นที่สุด เพราะเวลาเจ็บป่วยหรือเกิดเหตุฉุกเฉิน คุณจะไม่มีเวลาเปิดพจนานุกรม และความผิดพลาดในการสื่อสารอาจหมายถึงการรักษาที่ผิดจุด เราจะเน้นโครงสร้างประโยคเดียวที่ใช้บอกอาการได้ทุกแบบ คือ “ปวดที่...” แล้วเปลี่ยนแค่ชื่ออวัยวะ พร้อมเบอร์ฉุกเฉินและประโยคที่ต้องพูดได้แม้ในภาวะตื่นตระหนก
5.1 โครงสร้างบอกอาการที่ใช้ได้ทุกกรณี
ภาษาอาหรับใช้คำว่า yūjaʿnī ที่แปลตรงตัวว่า มันทำให้ฉันเจ็บ ซึ่งกลับด้านจากภาษาไทย แต่จำง่ายเพราะเปลี่ยนแค่ชื่ออวัยวะ
| อาหรับ | ถอดเสียง | ความหมาย | หมายเหตุ |
|---|---|---|---|
| راسي يوجعني | rāsī yūjaʿnī | ผมปวดหัว | แปลตรงตัวว่า หัวของฉันทำให้ฉันเจ็บ |
| بطني يوجعني | baṭnī yūjaʿnī | ผมปวดท้อง | เปลี่ยนแค่คำแรก |
| عندي ألم هنا | ʿindi alam hina | ผมเจ็บตรงนี้ | ใช้ชี้จุดเมื่อไม่รู้ชื่ออวัยวะ |
| أحس بدوخة | aḥiss bi-dōkha | ผมรู้สึกเวียนหัว | aḥiss bi = รู้สึกถึง |
| عندي حرارة | ʿindi ḥarāra | ผมมีไข้ | ḥarāra = ความร้อน/ไข้ |
| ما أقدر أتنفس | mā agdar atnaffas | ผมหายใจไม่ออก | ประโยคฉุกเฉินที่ต้องพูดได้ทันที |
5.2 อวัยวะที่ต้องรู้ชื่อ
| อวัยวะ | ความหมาย | อวัยวะคู่ |
|---|---|---|
| راس rās | หัว | بطن baṭn = ท้อง |
| عين ʿayn | ตา | ظهر ẓahr = หลัง |
| أذن udhn | หู | صدر ṣadr = หน้าอก |
| سن / أسنان sinn / asnān | ฟัน | قلب galb = หัวใจ |
| حلق ḥalg | คอ/ลำคอ | يد yad = มือ/แขน |
| رجل rijl | ขา/เท้า | ظهر اليد — إصبع iṣbaʿ = นิ้ว |
5.3 อาการป่วยที่พบบ่อย
- زكام zukām = หวัด · كحة kaḥḥa = ไอ
- إسهال ishāl = ท้องเสีย · إمساك imsāk = ท้องผูก
- استفراغ istifrāgh = อาเจียน · غثيان ghathayān = คลื่นไส้
- حساسية ḥasāsiyya = ภูมิแพ้ — ประโยคสำคัญ عندي حساسية من... ʿindi ḥasāsiyya min... = ผมแพ้...
- ضغط ḍaghṭ = ความดันโลหิต · سكر sukkar = เบาหวาน (คำเดียวกับน้ำตาล)
- جرح jarḥ = บาดแผล · كسر kasr = กระดูกหัก
- ضربة شمس ḍarbat shams = ฮีทสโตรก — พบบ่อยมากในหน้าร้อนที่ซาอุฯ
- تعبان taʿbān = ไม่สบาย/อ่อนเพลีย — คำกว้าง ๆ ที่ใช้ได้เมื่ออธิบายไม่ถูก
5.4 ที่โรงพยาบาลและร้านขายยา
ลำดับคำที่จะได้ยินและต้องพูดเมื่อเข้ารับการรักษา
- أبغى أشوف دكتور abgha ashūf duktūr = ผมขอพบแพทย์
- عندي موعد الساعة تسعة ʿindi mawʿid as-sāʿa tisʿa = ผมมีนัดเก้าโมง (ต่อยอดจากบทที่ 4)
- الإقامة والتأمين لو سمحت al-iqāma wa at-taʾmīn law samaḥt = ขอใบถิ่นที่อยู่และบัตรประกันครับ (เจ้าหน้าที่พูด)
- من متى وأنت تعبان؟ min mata w-inta taʿbān? = ไม่สบายมาตั้งแต่เมื่อไหร่ (แพทย์ถาม)
- من أمس min ams = ตั้งแต่เมื่อวาน · من ثلاثة أيام min talātat ayyām = สามวันแล้ว
- تاخذ أدوية؟ tākhudh adwiya? = ทานยาอะไรอยู่ไหม (แพทย์ถาม)
- الدوا كم مرة في اليوم؟ ad-dawa kam marra fī al-yōm? = ยานี้ทานวันละกี่ครั้ง
- قبل الأكل ولا بعد الأكل؟ gabl al-akl walla baʿd al-akl? = ก่อนอาหารหรือหลังอาหาร
- أبغى وصفة abgha waṣfa = ขอใบสั่งยา
5.5 เหตุฉุกเฉิน — ประโยคที่ต้องพูดได้โดยไม่ต้องคิด
ฝึกห้าประโยคนี้จนพูดได้อัตโนมัติ เพราะในสถานการณ์จริงคุณจะไม่มีเวลานึก
- ساعدوني! sāʿidūnī! = ช่วยด้วย
- اتصلوا بالإسعاف! ittaṣilū bil-isʿāf! = โทรเรียกรถพยาบาล
- في حادث fīh ḥādith = มีอุบัติเหตุ
- في حريق fīh ḥarīg = มีไฟไหม้
- أنا مصاب ana muṣāb = ผมบาดเจ็บ
- เบอร์ฉุกเฉินรวมของซาอุดีอาระเบีย คือ 911 ใช้ได้ทั่วประเทศในปัจจุบัน ครอบคลุมตำรวจ รถพยาบาล และดับเพลิง
- ควรบอกตำแหน่งด้วยเสมอ: أنا في... ana fī... = ผมอยู่ที่... แล้วตามด้วยชื่อถนนหรือจุดสังเกต
- ถ้าพูดไม่ทัน ให้บอก أنا تايلاندي، عربي شوي ana tāylāndi, ʿarabi shwayy เจ้าหน้าที่จะพยายามหาล่ามหรือใช้ภาษาอังกฤษ
5.6 คำแนะนำสุขภาพเฉพาะสำหรับคนไทยในซาอุฯ
- ภาวะขาดน้ำ เป็นปัญหาอันดับหนึ่ง ให้จำประโยค أحتاج ماء aḥtāj māʾ = ผมต้องการน้ำ และดื่มน้ำก่อนรู้สึกกระหาย
- ประกันสุขภาพ تأمين taʾmīn นายจ้างต้องจัดให้ตามกฎหมาย ควรพกบัตรติดตัวคู่กับใบถิ่นที่อยู่
- ร้านขายยา صيدلية เปิดถึงดึกและเภสัชกรให้คำแนะนำเบื้องต้นได้ดี เหมาะกับอาการเล็กน้อย
- เดือนรอมฎอน เวลาทำการโรงพยาบาลและคลินิกเปลี่ยนไปมาก ควรโทรเช็กก่อนไป
- บันทึกข้อมูลสำคัญ ไว้ในมือถือเป็นภาษาอาหรับ ได้แก่ กรุ๊ปเลือด ยาที่แพ้ และเบอร์ติดต่อฉุกเฉิน จะช่วยได้มากหากคุณพูดไม่ได้
- สถานทูตไทย السفارة التايلاندية as-sifāra at-tāylāndiyya ควรบันทึกเบอร์ไว้ด้วยเช่นกัน
คลังคำศัพท์ประจำบท
| อาหรับ | ถอดเสียงสากล | เทียบเสียงไทย | ความหมาย |
|---|---|---|---|
| مستشفى | mustashfa | มุสตัชฟา | โรงพยาบาล |
| دكتور | duktūr | ดุกตูร | แพทย์ |
| صيدلية | ṣaydaliyya | ศ็อยดะลียะ | ร้านขายยา |
| دوا | dawa | ดะวา | ยา |
| وصفة | waṣfa | วัศฟะ | ใบสั่งยา |
| تأمين | taʾmīn | ตะอ์มีน | ประกัน |
| ألم | alam | อะลัม | ความเจ็บปวด |
| يوجعني | yūjaʿnī | ยูญะอ์นี | มันทำให้ฉันเจ็บ |
| حرارة | ḥarāra | ฮะรอเราะ | ไข้/ความร้อน |
| زكام | zukām | ซุกาม | หวัด |
| كحة | kaḥḥa | กัฮ์ฮะ | อาการไอ |
| إسهال | ishāl | อิสฮาล | ท้องเสีย |
| حساسية | ḥasāsiyya | ฮะซาซียะ | ภูมิแพ้ |
| تعبان | taʿbān | ตะอ์บาน | ไม่สบาย |
| راس | rās | รอส | หัว |
| بطن | baṭn | บัฏน์ | ท้อง |
| ظهر | ẓahr | ซ็อฮ์ร์ | หลัง |
| أسنان | asnān | อัสนาน | ฟัน |
| إسعاف | isʿāf | อิสอาฟ | รถพยาบาล |
| حادث | ḥādith | ฮาดิษ | อุบัติเหตุ |
| ساعدوني | sāʿidūnī | ซาอิดูนี | ช่วยด้วย |
| أحتاج | aḥtāj | อะฮ์ตาจ | ฉันต้องการ |
บทสนทนาตัวอย่าง
พยาบาล
السلام عليكم، وش عندك؟ as-salāmu ʿalaykum, wēsh ʿindak?สวัสดีค่ะ เป็นอะไรมาคะ
คุณ
وعليكم السلام، بطني يوجعني مرة wa-ʿalaykumu s-salām, baṭnī yūjaʿnī marraสวัสดีครับ ผมปวดท้องมาก
พยาบาล
من متى؟ min mata?ตั้งแต่เมื่อไหร่คะ
คุณ
من أمس. وعندي إسهال وحرارة min ams. wa ʿindi ishāl wa ḥarāraตั้งแต่เมื่อวานครับ แล้วก็ท้องเสียกับมีไข้
พยาบาล
عندك حساسية من أي دوا؟ ʿindak ḥasāsiyya min ayy dawa?แพ้ยาอะไรไหมคะ
คุณ
لا، ما عندي حساسية lā, mā ʿindi ḥasāsiyyaไม่ครับ ผมไม่มีอาการแพ้ยา
พยาบาล
طيب، الإقامة والتأمين لو سمحت ṭayyib, al-iqāma wa at-taʾmīn law samaḥtค่ะ ขอใบถิ่นที่อยู่และบัตรประกันด้วยค่ะ
คุณ
تفضلي. الدكتور متى يجي؟ tafaḍḍalī. ad-duktūr mata yijī?นี่ครับ คุณหมอจะมาเมื่อไหร่
พยาบาล
بعد عشر دقائق. اجلس هنا baʿd ʿashar dagāyig. ijlis hinaอีกสิบนาทีค่ะ นั่งรอตรงนี้นะคะ
เคล็ดลับการฝึก
- ท่องประโยค rāsī yūjaʿnī แล้วสลับคำแรกเป็นอวัยวะอื่นวันละ 5 คำ ภายในสัปดาห์เดียวคุณจะบอกอาการได้ทุกจุด
- บันทึกข้อมูลสุขภาพเป็นภาษาอาหรับไว้ในมือถือ ได้แก่ ยาที่แพ้ โรคประจำตัว และกรุ๊ปเลือด เผื่อกรณีที่คุณพูดไม่ได้
- จำเบอร์ 911 และประโยค ittaṣilū bil-isʿāf ให้ขึ้นใจ สองอย่างนี้สำคัญกว่าคำศัพท์ทั้งบทรวมกัน