➗ ทศนิยมและเศษส่วน

ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 · สาระที่ 1 จำนวนและพีชคณิต

1. ความสัมพันธ์ระหว่างเศษส่วนกับทศนิยม

เศษส่วน a/b สามารถเขียนเป็นทศนิยมได้โดยการหาร a ด้วย b

ตัวอย่างที่ 1: แปลงเศษส่วนเป็นทศนิยม

3/8 = 0.375 (หาร 3÷8)

5/6 = 0.8333… = 0.8̇3̇

7/4 = 1.75

ตัวอย่างที่ 2: แปลงทศนิยมเป็นเศษส่วน

0.6 = 6/10 = 3/5

0.25 = 25/100 = 1/4

0.125 = 125/1000 = 1/8

2. การบวก ลบ เศษส่วน

ต้องทำตัวส่วนให้เท่ากันก่อน (หา ค.ร.น. ของตัวส่วน)

ตัวอย่างที่ 3

1/3 + 1/4 = 4/12 + 3/12 = 7/12

5/6 − 1/3 = 5/6 − 2/6 = 3/6 = 1/2

ตัวอย่างที่ 4

2/5 + 3/10 = 4/10 + 3/10 = 7/10

7/8 − 1/4 = 7/8 − 2/8 = 5/8

3. การคูณและหารเศษส่วน

a/b × c/d = (a×c)/(b×d)   |   a/b ÷ c/d = a/b × d/c
ตัวอย่างที่ 5: การคูณ

2/3 × 3/5 = 6/15 = 2/5

4/7 × 1/2 = 4/14 = 2/7

ตัวอย่างที่ 6: การหาร

2/3 ÷ 4/5 = 2/3 × 5/4 = 10/12 = 5/6

3/4 ÷ 1/2 = 3/4 × 2/1 = 6/4 = 3/2

ตัวอย่างที่ 7: โจทย์ปัญหา

มีน้ำตาล 3/4 กิโลกรัม ใช้ไป 2/5 ของที่มีอยู่ เหลือกี่กิโลกรัม?

ใช้ไป: (2/5)×(3/4) = 6/20 = 3/10 กก.

เหลือ: 3/4 − 3/10 = 15/20 − 6/20 = 9/20 กก.

4. การเปรียบเทียบ

ตัวอย่างที่ 8

เปรียบเทียบ 2/5 กับ 3/7: ทำตัวส่วนเท่ากัน → 14/35 กับ 15/35 → 2/5 < 3/7

หรือใช้ทศนิยม: 0.4 กับ ≈0.428 → 2/5 < 3/7

สรุป

📝 แบบฝึกหัดท้ายบท (12 ข้อ)

ข้อ 1

1/4 เท่ากับทศนิยมใด?

ข้อ 2

0.75 เท่ากับเศษส่วนใด?

ข้อ 3

1/3 + 1/6 เท่ากับ

ข้อ 4

2/3 × 3/4 เท่ากับ

ข้อ 5

3/5 ÷ 1/2 เท่ากับ

ข้อ 6

5/6 − 1/3 เท่ากับ

ข้อ 7 (ถูก/ผิด)

1/3 = 0.3̇ (ทศนิยมซ้ำ)

ข้อ 8 (ถูก/ผิด)

การหารเศษส่วนคือการคูณด้วยส่วนกลับ

ข้อ 9

3/8 เป็นทศนิยมเท่าใด?

ข้อ 10

2/5 เทียบกับ 3/7 อย่างไร?

ข้อ 11

1/2 + 1/4 + 1/8 เท่ากับ

ข้อ 12 (ถูก/ผิด)

0.5 = 1/2