1. ความสัมพันธ์ระหว่างเศษส่วนกับทศนิยม
เศษส่วน a/b สามารถเขียนเป็นทศนิยมได้โดยการหาร a ด้วย b
- ทศนิยมสิ้นสุด: เช่น 1/2 = 0.5, 3/4 = 0.75, 1/5 = 0.2
- ทศนิยมซ้ำ: เช่น 1/3 = 0.333… = 0.3̇, 2/11 = 0.1818… = 0.1̇8̇
ตัวอย่างที่ 1: แปลงเศษส่วนเป็นทศนิยม
3/8 = 0.375 (หาร 3÷8)
5/6 = 0.8333… = 0.8̇3̇
7/4 = 1.75
ตัวอย่างที่ 2: แปลงทศนิยมเป็นเศษส่วน
0.6 = 6/10 = 3/5
0.25 = 25/100 = 1/4
0.125 = 125/1000 = 1/8
2. การบวก ลบ เศษส่วน
ต้องทำตัวส่วนให้เท่ากันก่อน (หา ค.ร.น. ของตัวส่วน)
ตัวอย่างที่ 3
1/3 + 1/4 = 4/12 + 3/12 = 7/12
5/6 − 1/3 = 5/6 − 2/6 = 3/6 = 1/2
ตัวอย่างที่ 4
2/5 + 3/10 = 4/10 + 3/10 = 7/10
7/8 − 1/4 = 7/8 − 2/8 = 5/8
3. การคูณและหารเศษส่วน
a/b × c/d = (a×c)/(b×d) | a/b ÷ c/d = a/b × d/c
ตัวอย่างที่ 5: การคูณ
2/3 × 3/5 = 6/15 = 2/5
4/7 × 1/2 = 4/14 = 2/7
ตัวอย่างที่ 6: การหาร
2/3 ÷ 4/5 = 2/3 × 5/4 = 10/12 = 5/6
3/4 ÷ 1/2 = 3/4 × 2/1 = 6/4 = 3/2
ตัวอย่างที่ 7: โจทย์ปัญหา
มีน้ำตาล 3/4 กิโลกรัม ใช้ไป 2/5 ของที่มีอยู่ เหลือกี่กิโลกรัม?
ใช้ไป: (2/5)×(3/4) = 6/20 = 3/10 กก.
เหลือ: 3/4 − 3/10 = 15/20 − 6/20 = 9/20 กก.
4. การเปรียบเทียบ
ตัวอย่างที่ 8
เปรียบเทียบ 2/5 กับ 3/7: ทำตัวส่วนเท่ากัน → 14/35 กับ 15/35 → 2/5 < 3/7
หรือใช้ทศนิยม: 0.4 กับ ≈0.428 → 2/5 < 3/7
สรุป
- เศษส่วน ↔ ทศนิยม แปลงกันได้
- บวกลบ: ตัวส่วนเท่ากัน
- คูณ: คูณตัวตั้ง×ตัวคูณ, หาร: คูณด้วยส่วนกลับ
- ควรทอนเศษส่วนให้อยู่ในรูปอย่างง่ายเสมอ