1. สามเหลี่ยมมุมฉากและทฤษฎีบทพีทาโกรัส
ในรูปสามเหลี่ยมมุมฉาก ด้านที่อยู่ตรงข้ามมุมฉากเรียกว่า ด้านตรงข้ามมุมฉาก (hypotenuse) ซึ่งเป็นด้านที่ยาวที่สุด ส่วนอีกสองด้านเรียกว่า ด้านประกอบมุมฉาก
โดยที่ c = ความยาวด้านตรงข้ามมุมฉาก, a และ b = ความยาวด้านประกอบมุมฉาก
2. ชุดตัวเลขพีทาโกรัสที่ควรจำ
ชุดเหล่านี้ใช้บ่อยมาก และสามารถคูณด้วยจำนวนเท่าใดก็ได้:
- 3, 4, 5 (และ 6,8,10 / 9,12,15 / 12,16,20 …)
- 5, 12, 13
- 8, 15, 17
- 7, 24, 25
- 20, 21, 29
3. ตัวอย่างการหาความยาวด้าน
ด้านประกอบมุมฉากยาว 3 และ 4 หน่วย จงหาด้านตรงข้ามมุมฉาก
วิธีทำ: c² = 3² + 4² = 9 + 16 = 25 → c = √25 = 5
(ตรงกับชุด 3-4-5)
ด้านตรงข้ามมุมฉากยาว 13 ด้านประกอบมุมฉากด้านหนึ่งยาว 5 จงหาด้านที่เหลือ
วิธีทำ: 13² = x² + 5² → 169 = x² + 25 → x² = 144 → x = 12
สามเหลี่ยมมุมฉากมีด้านตรงข้ามมุมฉาก 25 ซม. ด้านประกอบมุมฉากด้านหนึ่ง 7 ซม. จงหาพื้นที่
วิธีทำ: หาด้านอีกด้านก่อน 25² = BC² + 7² → 625 − 49 = 576 → BC = 24
พื้นที่ = (1/2) × 7 × 24 = 84 ตารางเซนติเมตร
บันไดพาดกับกำแพง โคนบันไดห่างกำแพง 6 เมตร กำแพงสูง 2.5 เมตร บันไดยาวเท่าใด?
วิธีทำ: x² = 6² + 2.5² = 36 + 6.25 = 42.25 → x = √42.25 = 6.5 เมตร
ด้านประกอบมุมฉาก 12 และ 16 จงหาด้านตรงข้ามมุมฉาก
สังเกตว่า 12=3×4, 16=4×4 → ชุด 3-4-5 คูณ 4 ได้ 20
ตรวจ: 12²+16²=144+256=400=20² ✓
4. บทกลับของทฤษฎีบทพีทาโกรัส
ถ้าด้านทั้งสามของสามเหลี่ยมใดๆ มีความยาว a, b, c โดยที่ a² + b² = c² แล้ว สามเหลี่ยมนั้นเป็นสามเหลี่ยมมุมฉาก (มุมที่อยู่ตรงข้ามด้าน c เป็นมุมฉาก)
สามเหลี่ยมด้านยาว 6, 8, 11 เป็นสามเหลี่ยมมุมฉากหรือไม่?
ตรวจ: 6² + 8² = 36 + 64 = 100 ≠ 11² = 121 → ไม่ใช่
ด้านยาว 21, 28, 35 เป็นมุมฉากหรือไม่?
21=3×7, 28=4×7, 35=5×7 → ชุด 3-4-5 → ใช่ เป็นสามเหลี่ยมมุมฉาก
ตรวจ: 21²+28²=441+784=1225=35² ✓
ด้าน 9, 12, 15 → 9²+12²=81+144=225=15² → เป็นมุมฉาก
สรุป
- ทฤษฎีบท: ในสามเหลี่ยมมุมฉาก a² + b² = c²
- บทกลับ: ถ้า a² + b² = c² แล้วเป็นสามเหลี่ยมมุมฉาก
- จำชุด 3-4-5, 5-12-13, 8-15-17, 7-24-25
- ใช้แก้ปัญหาในชีวิตจริง เช่น ความยาวบันได ระยะทาง