📈 สถิติ (3)

ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3 · สาระที่ 3 สถิติและความน่าจะเป็น

1. การวิเคราะห์ข้อมูลเพิ่มเติม

ในระดับ ม.3 เน้นการเลือกใช้ค่ากลางและการกระจายให้เหมาะกับสถานการณ์ รวมถึงการอ่านกราฟและแผนภาพขั้นสูงขึ้น

2. ค่าเฉลี่ยถ่วงน้ำหนัก

\(\bar{x} = \frac{\sum w_i x_i}{\sum w_i}\)
ตัวอย่างที่ 1

คะแนนสอบกลางภาค 30% ได้ 70, ปลายภาค 50% ได้ 80, งาน 20% ได้ 90

ค่าเฉลี่ย = (0.3×70 + 0.5×80 + 0.2×90) / 1 = 21 + 40 + 18 = 79

3. การเปรียบเทียบการกระจาย

ตัวอย่างที่ 2

ห้อง A: คะแนนเฉลี่ย 70 ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน 5

ห้อง B: คะแนนเฉลี่ย 70 ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน 12

→ ห้อง B กระจายมากกว่า (คะแนนห่างจากเฉลี่ยมากกว่า)

ตัวอย่างที่ 3: สัมประสิทธิ์การแปรผัน (CV)

CV = (ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน / ค่าเฉลี่ย) × 100%

ใช้เปรียบเทียบการกระจายเมื่อหน่วยหรือขนาดเฉลี่ยต่างกัน

4. การอ่านแผนภาพและกราฟ

ตัวอย่างที่ 4: ฮิสโทแกรม

แท่งติดกัน แสดงความถี่ของอันตรภาคชั้น ความสูงเป็นความถี่ (หรือความหนาแน่น)

ตัวอย่างที่ 5: รูปหลายเหลี่ยมความถี่

เชื่อมจุดกึ่งกลางยอดแท่งของฮิสโทแกรม ได้แนวโน้มการกระจาย

ตัวอย่างที่ 6: แผนภาพกล่องเปรียบเทียบ

วาง box plot สองชุดข้างกัน เปรียบเทียบมัธยฐานและการกระจาย (IQR) ได้ชัดเจน

ตัวอย่างที่ 7: การเลือกค่ากลาง

รายได้ที่มีคนรวยมาก → ค่าเฉลี่ยถูกดึงสูง มัธยฐานมักแทน “คนทั่วไป” ได้ดีกว่า

ขนาดรองเท้า → ฐานนิยมมีประโยชน์ (ขนาดที่ขายดี)

สรุป

📝 แบบฝึกหัดท้ายบท (12 ข้อ)

ข้อ 1

คะแนน 40% ได้ 60 และ 60% ได้ 80 ค่าเฉลี่ยถ่วงน้ำหนักคือ

ข้อ 2

ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐานยิ่งมาก แสดงว่า

ข้อ 3

CV ใช้เพื่อ

ข้อ 4

เมื่อข้อมูลมีค่าผิดปกติสูงมาก ค่ากลางที่เหมาะสมมักเป็น

ข้อ 5

ฮิสโทแกรมแท่งจะ

ข้อ 6

0.25×80 + 0.75×100 เท่ากับ

ข้อ 7 (ถูก/ผิด)

ค่าเฉลี่ยถ่วงน้ำหนักใช้เมื่อแต่ละค่ามีความสำคัญไม่เท่ากัน

ข้อ 8 (ถูก/ผิด)

ห้องที่มี S.D. น้อยกว่า แสดงว่าคะแนนใกล้เคียงกันมากกว่า

ข้อ 9

ฐานนิยมเหมาะกับข้อมูลประเภทใดเป็นพิเศษ?

ข้อ 10

IQR ครอบคลุมประมาณกี่เปอร์เซ็นต์ของข้อมูลกลาง?

ข้อ 11

ถ้าเฉลี่ย = 50 และ S.D. = 10 แล้ว CV เท่ากับ

ข้อ 12 (ถูก/ผิด)

การเลือกค่ากลางขึ้นกับลักษณะข้อมูลและจุดประสงค์การวิเคราะห์