🔺 พื้นที่ผิวและปริมาตร (พีระมิด กรวย ทรงกลม)

ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3 · สาระที่ 2 การวัดและเรขาคณิต

1. พีระมิด

ปริมาตร = (1/3) × พื้นที่ฐาน × ความสูง
พื้นที่ผิว = พื้นที่ฐาน + พื้นที่ผิวข้าง
ตัวอย่างที่ 1: พีระมิดฐานสี่เหลี่ยมจัตุรัส

ฐานด้าน 6 สูง 9

ปริมาตร = (1/3)×36×9 = 108

ตัวอย่างที่ 2

พีระมิดฐานสามเหลี่ยม พื้นที่ฐาน 20 สูง 12

ปริมาตร = (1/3)×20×12 = 80

2. กรวย

ปริมาตร = (1/3)πr²h
พื้นที่ผิว = πr² + πrl (l = เส้นกำเนิด)
ตัวอย่างที่ 3

r = 3, h = 4, π = 3.14

ปริมาตร = (1/3)×3.14×9×4 = 37.68

ตัวอย่างที่ 4

r = 7, h = 24, π = 22/7 → เส้นกำเนิด l = √(7²+24²) = 25

ปริมาตร = (1/3)×(22/7)×49×24 = 1232

พื้นที่ผิว = πr(r+l) = (22/7)×7×(7+25) = 22×32 = 704

3. ทรงกลม

ปริมาตร = (4/3)πr³
พื้นที่ผิว = 4πr²
ตัวอย่างที่ 5

r = 3, π = 3.14

ปริมาตร = (4/3)×3.14×27 ≈ 113.04

พื้นที่ผิว = 4×3.14×9 = 113.04

ตัวอย่างที่ 6

r = 7, π = 22/7

ปริมาตร = (4/3)×(22/7)×343 = (4/3)×22×49 = 4312/3 ≈ 1437.33

พื้นที่ผิว = 4×(22/7)×49 = 4×22×7 = 616

ตัวอย่างที่ 7: โจทย์

ลูกบอลรัศมี 5 ซม. พื้นที่ผิวเท่าใด? (π=3.14)

4×3.14×25 = 314 ตร.ซม.

สรุป

📝 แบบฝึกหัดท้ายบท (12 ข้อ)

ข้อ 1

พีระมิดฐาน 30 สูง 6 ปริมาตรเท่าใด?

ข้อ 2

สูตรปริมาตรกรวยคือ

ข้อ 3

ทรงกลม r=3 พื้นที่ผิว (π=3.14) ประมาณ

ข้อ 4

สูตรปริมาตรทรงกลมคือ

ข้อ 5

พีระมิดฐานสี่จัตุรัสด้าน 4 สูง 6 ปริมาตร

ข้อ 6

กรวย r=7 h=3 π=22/7 ปริมาตร

ข้อ 7 (ถูก/ผิด)

ปริมาตรพีระมิดเป็น 1/3 ของปริซึมที่มีฐานและความสูงเท่ากัน

ข้อ 8 (ถูก/ผิด)

พื้นที่ผิวทรงกลม = 4πr²

ข้อ 9

ทรงกลม r=7 π=22/7 พื้นที่ผิว

ข้อ 10

กรวยมีปริมาตรเป็นกี่เท่าของทรงกระบอกฐานและสูงเท่ากัน?

ข้อ 11

พีระมิดฐาน 18 สูง 10 ปริมาตร

ข้อ 12 (ถูก/ผิด)

เส้นกำเนิดกรวยยาวกว่าความสูงเสมอ