ประธานาธิบดีบารัค โอบามา แห่งสหรัฐฯ กระตุ้นเตือนผู้นำทั่วโลกให้ผนึกกำลังกวาดล้างนักรบหัวรุนแรง พร้อมระบุชัดเจนว่า ประธานาธิบดีบาชาร์ อัล-อัสซาด แห่งซีเรีย “ต้องสละตำแหน่ง” เท่านั้นจึงจะปราบกลุ่มติดอาวุธ ISIL ได้สำเร็จ
เพียง 1 วันหลังจากวาทะกรรมสวนกันกับประธานาธิบดีวลาดิมีร์ ปูติน แห่งรัสเซีย เกี่ยวกับแนวทางยุติความขัดแย้งในซีเรีย โอบามา ก็ได้เป็นประธานการประชุมซัมมิตว่าด้วยการต่อต้านก่อการร้าย ณ สำนักงานใหญ่สหประชาชาติ เมื่อวันอังคาร (29 กันยายน) โดยกล่าวประเมินภาพรวมสถานการณ์หลังจากที่วอชิงตันและพันธมิตรได้ส่งเครื่องบินเข้าไปโจมตีฐานที่มั่นไอเอสในอิรักและซีเรียมาแล้วครบปี
“การจะกำจัดไอเอสในซีเรียให้ได้นั้น ผมเชื่อว่าจำเป็นต้องมีการเปลี่ยนตัวผู้นำประเทศ” โอบามากล่าวในเวทีประชุมนอกรอบของสมัชชาใหญ่สหประชาชาติ
รัสเซียหักหน้าวอชิงตันด้วยการส่งเพียงทูตชั้นรองไปร่วมประชุม หลังจากที่ ปูติน ได้ขโมยซีนบนเวทียูเอ็นด้วยการเรียกร้องให้ขยายเครือข่ายพันธมิตรต่อสู้ ISIL โดยเปิดโอกาสให้กองทัพซีเรียมีส่วนร่วมด้วย
อนาคตของอัสซาดเป็นปัญหาใหญ่ที่วอชิงตันยังไม่สามารถตกลงกับอิหร่านและรัสเซียซึ่งเป็นพันธมิตรสำคัญของผู้นำซีเรียได้ ในขณะที่ทุกฝ่ายพยายามใช้วิธีการทูตเพื่อเจรจายุติสงครามกลางเมืองที่คร่าชีวิตพลเมืองซีเรียไปแล้วกว่า 240,000 คนในช่วง 4 ปีเศษที่ผ่านมา
โอบามาระบุว่า สหรัฐฯ พร้อมที่จะร่วมมือกับรัสเซียและอิหร่าน “เพื่อหากลไกการเมืองที่จะช่วยให้กระบวนการเปลี่ยนผ่านเริ่มต้นขึ้นได้”
สหรัฐฯ ยืนกรานมาโดยตลอดว่า อัสซาดต้องสละอำนาจ แต่ โอบามา ก็ไม่ได้พูดชัดเจนว่าผู้นำซีเรียจะสามารถดำรงตำแหน่งต่อในช่วงเปลี่ยนผ่านได้หรือไม่
ทั้งนี้ การค่อยๆ ดัน อัสซาด ลงจากเก้าอี้ผู้นำซีเรียด้วยกระบวนการเปลี่ยนผ่านแบบ 2 ขั้นตอน เป็นทางเลือกหนึ่งที่นักการทูตสหรัฐฯ รัสเซีย และกลุ่มประเทศอ่าวอาหรับกำลังเจรจากันอยู่
จอห์น เคร์รี รัฐมนตรีต่างประเทศสหรัฐฯ ได้ส่งสัญญาณประนีประนอม โดยระบุว่า วอชิงตันอาจยอมร่วมมือด้วย ถ้ารัสเซียสามารถโน้มน้าว อัสซาด ให้หยุดทิ้งระเบิดถังน้ำมันโจมตีพลเรือนได้
ที่ผ่านมากองทัพอัสซาดว่าส่งเฮลิคอปเตอร์ไปทิ้งระเบิดถังน้ำมันใส่ชุมชน ซึ่งทำให้มีพลเรือนเสียชีวิตไปมากมายยิ่งกว่าการกระทำของพวกไอเอสในซีเรียเสียอีก
อเดล อัล-ญะบารี รัฐมนตรีกระทรวงการต่างประเทศซาอุฯ ออกมากล่าวเตือนให้ อัสซาด ยอมลงจากตำแหน่งโดยดี หรือไม่ก็ต้องใช้กำลังบังคับกัน
ด้านรัฐมนตรีต่างประเทศ โลรองต์ ฟาเบียส ของฝรั่งเศส วิจารณ์มอสโกว่าทำเป็นคุยโตเรื่องปัญหาซีเรีย แต่ยังไม่ได้ลงมือปราบไอเอสให้เห็นเป็นรูปธรรมสักอย่าง
“คุณต้องดูว่าใครทำอะไรอยู่บ้าง ประชาคมโลกร่วมมือกันโจมตีดาอิช ฝรั่งเศสก็โจมตีดาอิชอยู่ แต่รัสเซียเวลานี้ยังไม่ได้ทำอะไรเลย” ฟาเบียส แถลงต่อสื่อมวลชน
ในการปาฐกถาต่อสมัชชาใหญ่ยูเอ็นเมื่อ 1 ปีก่อน โอบามา ได้ให้คำมั่นว่าสหรัฐฯ จะบดขยี้ ISIL ให้อยู่หมัด พร้อมเชิญชวนชาติพันธมิตรให้มาเข้าร่วมภารกิจโจมตีทางอากาศ มาถึงปีนี้ โอบามา อ้างว่าไอเอสได้สูญเสีย “พื้นที่ชุมชน” ที่พวกเขายึดครองอยู่ในอิรักประมาณ 1 ใน 3 และยังถูก “ตัดขาด” จากพรมแดนซีเรียเกือบทั้งหมดแล้ว
อย่างไรก็ดี ผู้นำสหรัฐฯ ยอมรับว่าปฏิบัติการทางทหารอย่างเดียวไม่เพียงพอ แต่จะต้องกำจัดเงื่อนไขอื่นๆ ที่ทำให้ลัทธิ ISIL เบ่งบานขึ้นในตะวันออกกลาง