โอดาอิ ชานาห์ เด็กชายวัย 9 ขวบ ผู้ซึ่งมารดาอพยพมาจากฉนวนกาซาที่ถูกทำลายจากสงครามและมาตั้งรกรากในแคลิฟอร์เนียตอนใต้เมื่อสองทศวรรษก่อน เป็นหนึ่งในเด็กหลายสิบคนที่ถูกบังคับให้หลบอยู่ในห้องเรียนเมื่อเกิดเหตุกราดยิงอย่างรุนแรงที่มัสยิดซึ่งพวกเขาไปโรงเรียนในวันจันทร์
ในการสัมภาษณ์หลายชั่วโมงหลังจากการยิงในช่วงสายของวันที่ศูนย์อิสลามแห่งซานดิเอโก ชานาห์เล่าว่าเขาได้ยินเสียงปืนดังมาจากนอกกำแพงของอาคาร ซึ่งเป็นที่ตั้งของโรงเรียนสอนศาสนาอิสลามด้วย
ชานาห์กล่าวว่าเขาและเพื่อนร่วมชั้นถูกนำตัวเข้าไปในห้องเก็บของอย่างรวดเร็ว พวกเขาเบียดเสียดกันและตัวสั่นด้วยความกลัวขณะที่เสียงปืนดังขึ้นอีก 12 ถึง 16 นัด ในช่วงเวลาหนึ่งหลังจากเสียงปืนสงบลง พวกเขาได้ยินเสียงเจ้าหน้าที่หน่วย SWAT ของตำรวจตะโกนจากนอกห้องเรียนว่า “โอเค เปิดประตู” จากนั้นพวกเขาก็เปิดประตู เด็กชายเล่า
ขณะที่พวกเขาถูกเจ้าหน้าที่ตำรวจพาตัวออกจากอาคาร “เราเห็นอะไรแย่ๆ เยอะแยะเลย คนนอนอยู่เต็มไปหมด ใช่แล้ว อะไรแย่ๆ ทั้งนั้น” ชานาห์กล่าว โดยใช้คำพูดที่เขายอมรับว่าหมายถึงศพของเหยื่อ
“ขาผมสั่น มือกับหัวผมเจ็บมาก ผมรู้สึกเหมือนก้อนหิน” เขากล่าว
ตำรวจกล่าวว่า ชายสามคนที่เกี่ยวข้องกับศูนย์อิสลาม รวมถึงเจ้าหน้าที่รักษาความปลอดภัยที่ทางการยกย่องว่าช่วยป้องกันการนองเลือดที่รุนแรงกว่านี้ ถูกยิงเสียชีวิตนอกมัสยิดโดยผู้ต้องสงสัยวัยรุ่นสองคน ซึ่งต่อมาได้ฆ่าตัวตายในอีกไม่กี่ช่วงตึกถัดไป
พ่อแม่ของชานาห์ทั้งสองคนอนุญาตให้ลูกชายของพวกเขา ซึ่งเป็นญาติที่เกิดในสหรัฐฯ ของพนักงานรอยเตอร์ ให้สัมภาษณ์โดยระบุชื่อสำหรับบทความนี้ และเล่าประสบการณ์ด้วยคำพูดของเขาเอง
หลังจากเสียงปืนสงบลง ชานาห์กล่าวว่าเขาออกมาจากที่ซ่อนและเห็นตำรวจเตะประตูห้องเรียนที่อยู่ติดกันพังเข้าไป เห็นได้ชัดว่าหน่วย SWAT กำลังรุกคืบจากห้องหนึ่งไปยังอีกห้องหนึ่งในอาคาร
“พวกเขาบอกให้เรายกมือขึ้นและต่อแถวยาวๆ” เด็กชายกล่าว พร้อมเสริมว่าเขาเห็นกลุ่มนักเรียนที่อายุน้อยกว่ากำลังต่อแถวอีกแถวเพื่อรอการอพยพ ก่อนที่เขาและเพื่อนร่วมชั้นจะถูกนำตัวผ่านบริเวณนั้นไปยังด้านนอก
กลุ่มมือปืนไม่เคยเข้าไปภายในมัสยิด และนักเรียนทุกคนของโรงเรียนที่รู้จักกันในชื่อ Bright Horizon Academy ปลอดภัยดี เจ้าหน้าที่กล่าวในภายหลัง
เหตุการณ์ความรุนแรงจากอาวุธปืนที่เขย่าขวัญศูนย์อิสลามและชุมชนโดยรอบที่แน่นแฟ้นนั้น ย่อมสร้างความตกใจเป็นพิเศษให้กับแม่ของชานาห์ ผู้ซึ่งหนีออกจากฉนวนกาซาไปยังสหรัฐอเมริกาในปี 2006 ซึ่งเป็นปีที่มีการปะทะกันนานหลายเดือนระหว่างกองทัพอิสราเอลและกลุ่มนักรบในฉนวนกาซา ส่วนพ่อของเขาอพยพจากจอร์แดนไปยังสหรัฐอเมริกาในปี 2015
ไม่มีการข่มขู่ศูนย์อิสลามแห่งซานดิเอโกโดยตรง แต่เจ้าหน้าที่พบหลักฐานว่าผู้ต้องสงสัยใช้ถ้อยคำแสดงความเกลียดชังโดยทั่วไป สก็อตต์ วาห์ล ผู้บัญชาการตำรวจซานดิเอโกกล่าว เขาปฏิเสธที่จะให้รายละเอียดเพิ่มเติม แต่กล่าวว่า “สถานการณ์ที่นำไปสู่เหตุการณ์นี้” จะเปิดเผยในอีกไม่กี่วันข้างหน้า
ก่อนเกิดเหตุ เจ้าหน้าที่กำลังตามหาวัยรุ่นคนหนึ่งอยู่แล้ว เนื่องจากแม่ของเขาโทรแจ้งตำรวจด้วยความกังวลว่าลูกชายของเธอคิดฆ่าตัวตายและหนีออกจากบ้าน วาห์ลกล่าว อาวุธหายไปจากบ้านและรถของแม่ก็หายไปเช่นกัน เขากล่าวเสริม
การค้นหามีความเร่งด่วนมากขึ้นเมื่อตำรวจทราบว่าเขาแต่งกายด้วยชุดลายพรางและอยู่กับคนรู้จัก ซึ่งเป็นรายละเอียดที่ไม่คาดคิดสำหรับคนที่กำลังจะฆ่าตัวตาย เขากล่าว
ตำรวจเริ่มใช้เทคโนโลยีทุกอย่างที่มีเพื่อตามหาวัยรุ่นอายุ 17 และ 18 ปี รวมถึงเครื่องอ่านป้ายทะเบียนรถอัตโนมัติ กรมตำรวจได้ส่งเจ้าหน้าที่ไปยังห้างสรรพสินค้าใกล้กับจุดที่ตำรวจติดตามรถคันดังกล่าว และเจ้าหน้าที่ได้แจ้งเตือนโรงเรียนที่ผู้ต้องสงสัยอย่างน้อยหนึ่งคนเคยเป็นนักเรียน วาห์ลกล่าว
ขณะที่เจ้าหน้าที่สอบปากคำแม่เกี่ยวกับสถานที่ที่วัยรุ่นอาจอยู่ พวกเขาก็ได้รับรายงานว่ามีการยิงกันที่มัสยิด
ในบรรดาผู้เสียชีวิตมีเจ้าหน้าที่รักษาความปลอดภัยของมัสยิดรวมอยู่ด้วย ซึ่งตำรวจเชื่อว่า “มีบทบาทสำคัญ” ในการป้องกันไม่ให้การโจมตี “เลวร้ายไปกว่านี้มาก” วาห์ลกล่าว
“ต้องบอกว่าการกระทำของเขาเป็นวีรกรรม” หัวหน้าตำรวจกล่าวในการแถลงข่าวในภายหลัง “ไม่ต้องสงสัยเลยว่าเขาช่วยชีวิตคนไว้ได้ในวันนี้”
เพื่อนของครอบครัวระบุว่าเจ้าหน้าที่รักษาความปลอดภัยคือ อามิน อับดุลลาห์ ซึ่งเป็นที่รู้จักกันดีในมัสยิดและทำงานอยู่ที่นั่นมานานกว่าสิบปี
“เขาต้องการปกป้องผู้บริสุทธิ์ ดังนั้นเขาจึงตัดสินใจเป็นเจ้าหน้าที่รักษาความปลอดภัย” เชค อุธมาน อิบนุ ฟารูก ผู้ซึ่งได้พูดคุยกับลูกชายของอับดุลลาห์กล่าว ไม่สามารถติดต่อขอความคิดเห็นจากครอบครัวได้ในทันที
ศูนย์แห่งนี้เป็นมัสยิดที่ใหญ่ที่สุดในเขตซานดิเอโก และรวมถึงโรงเรียนอัลราชิด ซึ่งเปิดสอนหลักสูตรภาษาอาหรับ การศึกษาศาสนาอิสลาม และคัมภีร์อัลกุรอานสำหรับนักเรียนอายุ 5 ปีขึ้นไป ตามข้อมูลจากเว็บไซต์ของโรงเรียน
ผู้บัญชาการตำรวจซานดิเอโกกล่าวว่า ตำรวจได้เข้าตรวจสอบที่เกิดเหตุภายใน 4 นาทีหลังจากได้รับแจ้ง ขณะที่ตำรวจมาถึง ก็มีเสียงปืนดังขึ้นห่างออกไปไม่กี่ช่วงตึก โดยมีคนสวนถูกยิงแต่ไม่ได้รับบาดเจ็บ เขากล่าวว่า พบศพผู้ก่อเหตุอยู่ในรถที่จอดอยู่กลางถนนใกล้เคียง