4
ระดับ 6 — ประยุกต์ · บทที่ 4
การทักทายและมารยาทในสังคมญี่ปุ่น
あいさつと マナー
ใช้คำทักทายได้ถูกกาลเทศะ พร้อมเข้าใจวัฒนธรรมการโค้งคำนับ
🎯 จุดประสงค์การเรียนรู้
- ใช้คำทักทายตามช่วงเวลาของวันได้ถูกต้อง
- กล่าวขอบคุณ ขอโทษ และตอบรับได้เหมาะสมกับระดับความสุภาพ
- ใช้สำนวนประจำวันในบ้าน โรงเรียน และร้านอาหารได้
- อธิบายความหมายของการโค้งคำนับ 3 ระดับได้
4.1 ทักทายตามช่วงเวลา
ภาษาญี่ปุ่นไม่มีคำว่า “สวัสดี” คำเดียวที่ใช้ได้ตลอดวันแบบภาษาไทย แต่แบ่งตามช่วงเวลาอย่างชัดเจน และยังแบ่งระดับความสุภาพอีกชั้นหนึ่งด้วย
| ช่วงเวลา | แบบสุภาพ | แบบกันเอง |
|---|---|---|
| เช้า (ตื่นนอน–11 โมง) | おはようございます | おはよう |
| กลางวัน (11–17 น.) | こんにちは | こんにちは |
| เย็น–ค่ำ (หลัง 17 น.) | こんばんは | こんばんは |
| ก่อนนอน | おやすみなさい | おやすみ |
🔤 คำศัพท์ในหัวข้อนี้
| คำศัพท์ | โรมาจิ | ความหมาย | ฟัง |
|---|---|---|---|
| おはようございます | Ohayō gozaimasu | อรุณสวัสดิ์ (สุภาพ) | |
| こんにちは | Konnichiwa | สวัสดีตอนกลางวัน | |
| こんばんは | Konbanwa | สวัสดีตอนค่ำ | |
| おやすみなさい | Oyasuminasai | ราตรีสวัสดิ์ | |
| さようなら | Sayōnara | ลาก่อน |
📝 ตัวอย่างประโยค
ตัวอย่างที่ 1
せんせい、おはようございます。
せんせい おはようございます
Sensei, ohayō gozaimasu.
สวัสดีตอนเช้าครับ/ค่ะ คุณครู
💡 กับครูและผู้ใหญ่ต้องเติม ございます เสมอ ตัดเหลือ おはよう ได้เฉพาะกับเพื่อนสนิท
ตัวอย่างที่ 2
たなかさん、こんにちは。
たなかさん こんにちは
Tanaka-san, konnichiwa.
สวัสดีตอนกลางวันครับ คุณทานากะ
💡 สังเกตว่าเขียน こんにちは ด้วย は (เดิมเป็นคำช่วย) แต่อ่านว่า “วะ”
ตัวอย่างที่ 3
では、また あした。
では また あした
Dewa, mata ashita.
งั้นเจอกันพรุ่งนี้
💡 ใช้แทน さようなら ในชีวิตประจำวันมากกว่า เพราะ さようなら ให้ความรู้สึกจากกันนาน
ตัวอย่างที่ 4
おさきに しつれいします。
おさきに しつれいします
Osaki ni shitsurei shimasu.
ขอตัวกลับก่อนนะครับ/ค่ะ
💡 ใช้ตอนกลับก่อนคนอื่นในที่ทำงานหรือห้องชมรม เป็นมารยาทที่สำคัญมากในญี่ปุ่น
4.2 ขอบคุณ ขอโทษ และการตอบรับ
ระดับความสุภาพของคำขอบคุณและขอโทษในภาษาญี่ปุ่นมีหลายขั้น การเลือกผิดระดับอาจดูไม่สุภาพหรือดูห่างเหินเกินไป
ありがとう → ありがとうございます → どうもありがとうございます
(กันเอง) ─────────────→ (สุภาพมาก)
(กันเอง) ─────────────→ (สุภาพมาก)
สำหรับการขอโทษ แบ่งตามน้ำหนักความผิด
- すみません — ขอโทษทั่วไป และใช้เรียกคนได้ด้วย (เหมือน excuse me)
- ごめんなさい — ขอโทษจากใจ ใช้กับคนสนิท
- もうしわけ ありません — ขอโทษอย่างเป็นทางการ ใช้ในที่ทำงาน
🔤 คำศัพท์ในหัวข้อนี้
| คำศัพท์ | โรมาจิ | ความหมาย | ฟัง |
|---|---|---|---|
| ありがとうございます | Arigatō gozaimasu | ขอบคุณครับ/ค่ะ | |
| どういたしまして | Dō itashimashite | ไม่เป็นไร / ด้วยความยินดี | |
| すみません | Sumimasen | ขอโทษ / ขอประทานโทษ | |
| ごめんなさい | Gomennasai | ขอโทษ (จากใจ) | |
| だいじょうぶです | Daijōbu desu | ไม่เป็นไร / โอเค |
📝 ตัวอย่างประโยค
ตัวอย่างที่ 1
ノートを ありがとうございます。
ノートを ありがとうございます
Nōto o arigatō gozaimasu.
ขอบคุณสำหรับสมุดครับ/ค่ะ
ตัวอย่างที่ 2
A: ありがとうございます。 B: どういたしまして。
ありがとうございます どういたしまして
A: Arigatō gozaimasu. B: Dō itashimashite.
A: ขอบคุณครับ B: ด้วยความยินดีครับ
💡 ในหมู่วัยรุ่นญี่ปุ่นมักตอบสั้น ๆ ว่า いえいえ มากกว่า
ตัวอย่างที่ 3
すみません、トイレは どこですか。
すみません トイレわ どこですか
Sumimasen, toire wa doko desu ka.
ขอโทษครับ ห้องน้ำอยู่ที่ไหน
💡 すみません ใช้เปิดบทสนทนากับคนแปลกหน้าได้ดีที่สุด
ตัวอย่างที่ 4
おくれて ごめんなさい。
おくれて ごめんなさい
Okurete gomennasai.
ขอโทษที่มาสาย
💡 กับครูควรใช้ おくれて すみません ซึ่งสุภาพกว่า
💡 เกร็ดภาษา: คนญี่ปุ่นใช้ すみません แทนคำขอบคุณได้ด้วย เช่นเมื่อมีคนช่วยถือของ การพูด すみません สื่อว่า “ขอโทษที่ทำให้ลำบาก” ซึ่งสุภาพกว่า ありがとう ในบางสถานการณ์
4.3 สำนวนประจำวันในบ้านและโรงเรียน
สำนวนชุดนี้เป็นภาพสะท้อนวัฒนธรรมญี่ปุ่นโดยตรง หลายคำไม่มีคำแปลตรงตัวในภาษาไทย
| สำนวน | ใช้เมื่อไร | ความหมาย |
|---|---|---|
| いってきます | ตอนออกจากบ้าน | ไปแล้วนะ (แล้วจะกลับมา) |
| いってらっしゃい | คนที่อยู่บ้านตอบ | ไปดี ๆ นะ |
| ただいま | ตอนกลับถึงบ้าน | กลับมาแล้ว |
| おかえりなさい | คนที่อยู่บ้านตอบ | ยินดีต้อนรับกลับ |
| いただきます | ก่อนกินอาหาร | ขอรับประทาน (ขอบคุณทุกชีวิตในจาน) |
| ごちそうさまでした | หลังกินเสร็จ | ขอบคุณสำหรับอาหาร |
| しつれいします | ตอนเข้า–ออกห้องครู | ขออนุญาตครับ/ค่ะ |
🔤 คำศัพท์ในหัวข้อนี้
| คำศัพท์ | โรมาจิ | ความหมาย | ฟัง |
|---|---|---|---|
| いってきます | Ittekimasu | ไปแล้วนะ | |
| ただいま | Tadaima | กลับมาแล้ว | |
| いただきます | Itadakimasu | ขอรับประทาน | |
| ごちそうさまでした | Gochisōsama deshita | ขอบคุณสำหรับอาหาร | |
| おつかれさまです | Otsukaresama desu | เหนื่อยหน่อยนะ / ขอบคุณที่ทำงานหนัก |
📝 ตัวอย่างประโยค
ตัวอย่างที่ 1
A: いってきます。 B: いってらっしゃい。
いってきます いってらっしゃい
A: Ittekimasu. B: Itterasshai.
A: ไปแล้วนะ B: ไปดี ๆ นะ
💡 เป็นคู่สนทนาที่ได้ยินทุกเช้าในครอบครัวญี่ปุ่น
ตัวอย่างที่ 2
A: ただいま。 B: おかえりなさい。
ただいま おかえりなさい
A: Tadaima. B: Okaerinasai.
A: กลับมาแล้ว B: กลับมาแล้วเหรอ
💡 ใช้ได้ทั้งที่บ้านและที่ห้องชมรม
ตัวอย่างที่ 3
いただきます。おいしいです！
いただきます おいしいです
Itadakimasu. Oishii desu!
ขอรับประทานนะครับ อร่อยมาก!
💡 การพนมมือเล็กน้อยก่อนพูด いただきます เป็นมารยาทที่ควรทำตาม
ตัวอย่างที่ 4
しつれいします。はいっても いいですか。
しつれいします はいっても いいですか
Shitsurei shimasu. Haitte mo ii desu ka.
ขออนุญาตครับ เข้าไปได้ไหมครับ
💡 ประโยคมาตรฐานเวลาเข้าห้องพักครู จะเรียนรูป 〜てもいいですか ละเอียดในระดับ 4
ตัวอย่างที่ 5
おつかれさまでした。
おつかれさまでした
Otsukaresama deshita.
ขอบคุณที่เหนื่อยด้วยกันนะครับ
💡 ใช้ตอนจบกิจกรรม ชมรม หรือเลิกงาน ถือเป็นคำทักทายประจำชาติอีกคำหนึ่ง
4.4 วัฒนธรรมการโค้งคำนับ おじぎ
การโค้ง (おじぎ) คือภาษากายที่สำคัญที่สุดของญี่ปุ่น ใช้แทนการจับมือและการไหว้ มี 3 ระดับหลักตามองศาการก้มตัว
| ชื่อ | องศา | ใช้เมื่อไร |
|---|---|---|
| えしゃく | ประมาณ 15° | ทักทายเพื่อน เดินสวนกับคนรู้จัก |
| けいれい | ประมาณ 30° | ทักทายครู ลูกค้า แนะนำตัวอย่างเป็นทางการ |
| さいけいれい | ประมาณ 45° | ขอโทษอย่างจริงจัง ขอบคุณอย่างสุดซึ้ง |
หลักปฏิบัติ: หลังตรง มือแนบข้างลำตัว (ผู้หญิงอาจประสานมือไว้ด้านหน้า) ก้มจากสะโพก ไม่ก้มเฉพาะคอ และ ไม่สบตาระหว่างโค้ง
🔤 คำศัพท์ในหัวข้อนี้
| คำศัพท์ | โรมาจิ | ความหมาย | ฟัง |
|---|---|---|---|
| おじぎ | ojigi | การโค้งคำนับ | |
| マナー | manā | มารยาท | |
| れい | rei | การคำนับ | |
| ぶんか | bunka | วัฒนธรรม |
📝 ตัวอย่างประโยค
ตัวอย่างที่ 1
きりつ、れい、ちゃくせき。
きりつ れい ちゃくせき
Kiritsu, rei, chakuseki.
ยืนขึ้น, คำนับ, นั่งลง
💡 คำสั่งมาตรฐานของหัวหน้าห้องตอนเริ่มและจบคาบเรียนในโรงเรียนญี่ปุ่น
ตัวอย่างที่ 2
よろしく おねがいします。
よろしく おねがいします
Yoroshiku onegaishimasu.
ฝากเนื้อฝากตัวด้วยครับ/ค่ะ
💡 พูดพร้อมโค้ง 30° เป็นชุดเดียวกัน ถือเป็นประโยคแนะนำตัวที่ขาดไม่ได้
ตัวอย่างที่ 3
もうしわけ ありませんでした。
もうしわけ ありませんでした
Mōshiwake arimasen deshita.
ต้องขออภัยอย่างยิ่งครับ
💡 ใช้คู่กับการโค้ง 45° เมื่อทำผิดร้ายแรง
ตัวอย่างที่ 4
おじぎは にほんの だいじな マナーです。
おじぎわ にほんの だいじな マナーです
Ojigi wa Nihon no daiji na manā desu.
การโค้งคำนับเป็นมารยาทสำคัญของญี่ปุ่น
💡 เกร็ดภาษา: เวลาโค้งพร้อมพูด คนญี่ปุ่นนิยมพูดให้จบก่อนแล้วจึงโค้ง (語先後礼) ซึ่งดูสุภาพและเป็นมืออาชีพกว่าการพูดไปโค้งไป