4
ระดับ 6 — ประยุกต์ · บทที่ 4
รูปถูกกระทำและรูปให้ทำ (受身・使役)
うけみけいと しえきけい
ผันรูป Passive และ Causative พร้อมเข้าใจความรู้สึกที่แฝงอยู่ในรูปถูกกระทำ
🎯 จุดประสงค์การเรียนรู้
- ผันคำกริยาเป็นรูปถูกกระทำ (受身形) ได้
- ผันคำกริยาเป็นรูปให้ทำ (使役形) ได้
- เข้าใจ “รูปถูกกระทำเชิงเดือดร้อน” ที่เป็นเอกลักษณ์ของภาษาญี่ปุ่น
4.1 รูปถูกกระทำ (受身形)
ใช้เมื่อประธานเป็นฝ่ายถูกกระทำ ผันตามกลุ่มคำกริยา
| กลุ่ม | วิธีผัน | ตัวอย่าง |
|---|---|---|
| กลุ่ม 1 | เสียง u → เสียง a + れる | よむ → よまれる |
| กลุ่ม 2 | ตัด る + られる | たべる → たべられる |
| กลุ่ม 3 | する → される ／ くる → こられる | — |
ผู้ถูกกระทำ は + ผู้กระทำ に + คำกริยารูปถูกกระทำ
ลักษณะพิเศษ: ภาษาญี่ปุ่นมี “รูปถูกกระทำเชิงเดือดร้อน” (迷惑の受身) ใช้บอกว่าเราเดือดร้อนจากการกระทำของผู้อื่น ซึ่งภาษาไทยไม่มี
🔤 คำศัพท์ในหัวข้อนี้
| คำศัพท์ | โรมาจิ | ความหมาย | ฟัง |
|---|---|---|---|
| ほめる | homeru | ชมเชย | |
| しかる | shikaru | ดุ, ตำหนิ | |
| ぬすむ | nusumu | ขโมย | |
| たのむ | tanomu | ขอร้อง, สั่ง | |
| さそう | sasou | ชักชวน | |
| けんちくする | kenchiku suru | ก่อสร้าง |
📝 ตัวอย่างประโยค
ตัวอย่างที่ 1
せんせいに ほめられました。
せんせいに ほめられました
Sensei ni homeraremashita.
ถูกอาจารย์ชม
💡 ผู้กระทำใช้คำช่วย に
ตัวอย่างที่ 2
でんしゃで あしを ふまれました。
でんしゃで あしを ふまれました
Densha de ashi o fumaremashita.
โดนเหยียบเท้าบนรถไฟ
💡 รูปถูกกระทำเชิงเดือดร้อน แสดงความรำคาญ
ตัวอย่างที่ 3
この てらは １７せいきに たてられました。
この てらわ じゅうななせいきに たてられました
Kono tera wa jūnana-seiki ni tateraremashita.
วัดแห่งนี้ถูกสร้างขึ้นในศตวรรษที่ 17
💡 ใช้บรรยายข้อเท็จจริงทางประวัติศาสตร์ ไม่มีความรู้สึกแฝง
ตัวอย่างที่ 4
あめに ふられて、こまりました。
あめに ふられて こまりました
Ame ni furarete, komarimashita.
โดนฝนตกใส่เลยลำบาก
💡 ภาษาไทยไม่พูดว่า “ถูกฝนตก” แต่ญี่ปุ่นใช้ได้
4.2 รูปให้ทำ (使役形) และรูปขออนุญาตแบบถ่อมตน
รูป 使役 ใช้เมื่อสั่งหรืออนุญาตให้ผู้อื่นทำบางอย่าง
| กลุ่ม | วิธีผัน | ตัวอย่าง |
|---|---|---|
| กลุ่ม 1 | เสียง u → เสียง a + せる | よむ → よませる |
| กลุ่ม 2 | ตัด る + させる | たべる → たべさせる |
| กลุ่ม 3 | する → させる ／ くる → こさせる | — |
เมื่อรวมกับรูป て + いただく จะได้สำนวนขออนุญาตที่สุภาพที่สุดในภาษาญี่ปุ่น
V 使役形 + て いただけませんか = ขออนุญาต…ได้ไหมครับ
🔤 คำศัพท์ในหัวข้อนี้
| คำศัพท์ | โรมาจิ | ความหมาย | ฟัง |
|---|---|---|---|
| やすむ | yasumu | หยุด, ลา | |
| かんがえる | kangaeru | คิด, พิจารณา | |
| さんかする | sanka suru | เข้าร่วม | |
| しゅっせき | shusseki | การเข้าร่วมประชุม | |
| けんとうする | kentō suru | พิจารณา |
📝 ตัวอย่างประโยค
ตัวอย่างที่ 1
ははは いもうとに やさいを たべさせました。
ははわ いもうとに やさいを たべさせました
Haha wa imōto ni yasai o tabesasemashita.
แม่ให้น้องสาวกินผัก
💡 ผู้ถูกสั่งใช้คำช่วย に
ตัวอย่างที่ 2
あした やすませて いただけませんか。
あした やすませて いただけませんか
Ashita yasumasete itadakemasen ka.
ขออนุญาตลาหยุดพรุ่งนี้ได้ไหมครับ
💡 สำนวนขอลางานที่สุภาพที่สุด
ตัวอย่างที่ 3
ちょっと かんがえさせて ください。
ちょっと かんがえさせて ください
Chotto kangaesasete kudasai.
ขอเวลาคิดสักครู่ครับ
💡 ใช้ได้ทั้งในที่ทำงานและชีวิตประจำวัน
ตัวอย่างที่ 4
ぜひ さんかさせて いただきたいです。
ぜひ さんかさせて いただきたいです
Zehi sanka sasete itadakitai desu.
อยากขอเข้าร่วมด้วยอย่างยิ่งครับ
💡 ใช้ในการสมัครงานหรือสมัครโครงการ
💡 เกร็ดภาษา: สำนวน 〜させて いただきます เป็นสำนวนที่คนญี่ปุ่นใช้บ่อยมากในที่ทำงาน แปลว่า “ขออนุญาตทำ…” แสดงความถ่อมตัวสูงสุด