4.2 ประวัติศาสตร์สากล | สังคมศึกษา ม.ปลาย

1. อารยธรรมโบราณที่สำคัญ

เมโสโปเตเมีย (ไทกรีส–ยูเฟรตีส) – อารยธรรมสุเมเรียน บาบิโลน มีประมวลกฎหมายฮัมмураบี อักษรรูปลิ่ม
อียิปต์ (แม่น้ำไนล์) – พีระมิด ฟาโรห์ อักษรเฮียโรกลิฟิก
ลุ่มแม่น้ำสินธุ – อารยธรรมฮารัปปา
ลุ่มแม่น้ำฮวงโห – อารยธรรมจีนโบราณ

ตัวอย่างที่ 1: กฎหมายฮัมмураบี

เป็นประมวลกฎหมายลายลักษณ์อักษรที่เก่าแก่ที่สุดแห่งหนึ่ง มีหลัก “ตาต่อตา ฟันต่อฟัน” สะท้อนแนวคิดความยุติธรรมในยุคโบราณ

ตัวอย่างที่ 2: อียิปต์โบราณ

การสร้างพีระมิดแสดงถึงความสามารถทางวิศวกรรม ความเชื่อเรื่องชีวิตหลังความตาย และอำนาจของฟาโรห์ในฐานะเทพ

กรีก – ประชาธิปไตยแบบเอเธนส์ ปรัชญา (โสเครตีส เพลโต อริสโตเติล) กีฬาโอลิมปิก ศิลปะและวรรณกรรม
โรมัน – ระบบกฎหมาย ถนน สาธารณูปโภค จักรวรรดิที่กว้างใหญ่ ภาษาละติน

ตัวอย่างที่ 3: ประชาธิปไตยเอเธนส์

พลเมืองชายเอเธนส์มีส่วนร่วมโดยตรงในการตัดสินใจทางการเมือง แม้จะจำกัดเฉพาะพลเมืองชายเสรี แต่เป็นรากฐานแนวคิดประชาธิปไตยสมัยใหม่

ตัวอย่างที่ 4: มรดกโรมัน

กฎหมายโรมันมีอิทธิพลต่อระบบกฎหมายในหลายประเทศ รวมถึงแนวคิดเรื่องสิทธิของพลเมืองและกระบวนการยุติธรรม

ยุคกลาง – ระบบศักดินา คริสตจักรมีอำนาจสูง สงครามครูเสด
ยุคฟื้นฟูศิลปวิทยา (Renaissance) – ฟื้นฟูความรู้คลาสสิก มีศิลปินและนักคิดสำคัญ เช่น เลโอนาร์โด ดา วินชี มิเกลันเจโล
การปฏิรูปศาสนา – มาร์ติน ลูเทอร์ นำไปสู่การแยกนิกายโปรเตสแตนต์

ตัวอย่างที่ 5: ผลกระทบของยุคฟื้นฟูศิลปวิทยา

การให้ความสำคัญกับมนุษย์ (Humanism) การสำรวจทางวิทยาศาสตร์ และการพิมพ์หนังสือ ช่วยเผยแพร่ความรู้และนำไปสู่ยุคใหม่

การปฏิวัติอุตสาหกรรม (ศตวรรษที่ 18–19) – เครื่องจักร โรงงาน การเปลี่ยนแปลงสังคมจากเกษตรกรรมสู่เมืองอุตสาหกรรม
การปฏิวัติฝรั่งเศส (ค.ศ. 1789) – แนวคิดเสรีภาพ เสมอภาค ภราดรภาพ มีอิทธิพลต่อการเมืองโลก
ลัทธิอาณานิคม – ยุโรปขยายอำนาจไปทั่วโลก ส่งผลต่อเอเชีย แอฟริกา อเมริกา

ตัวอย่างที่ 6: ผลกระทบต่อประเทศไทย

ลัทธิอาณานิคมทำให้สยามต้องปฏิรูปประเทศในรัชกาลที่ 4–5 เพื่อรักษาเอกราชไว้ได้ ขณะที่หลายประเทศในภูมิภาคตกเป็นอาณานิคม