วุฒิสภาสหรัฐเตรียมเปิดการไต่สวนความไม่ชอบมาพากลในรายงานการค้ามนุษย์ประจำปี 2015 นี้ในวันพฤหัสบดี (6) หลังสำนักข่าวรอยเตอร์เผยแพร่บทความแฉเหล่านักการทูตอาวุโสใช้วิธีพิเศษแก้ไขอันดับการค้ามนุษย์ให้กว่าสิบประเทศที่มีความสำคัญเชิงยุทธศาสตร์ให้ขยับดีขึ้น ทั้งที่สถานการณ์การลักลอบค้ามนุษย์ในบางชาติเหล่านี้เลวร้ายลงมากกว่าก่อน
บ็อบ เมเนนเดซ วุฒิสมาชิกจากพรรคเดโมแครต ระบุว่ารายงานของรอยเตอร์เป็น “สัญญาณเตือนภัยและยอมรับไม่ได้” หากเป็นเรื่องจริง พร้อมระบุว่า จะต้อง “ขุดคุ้ย” เรื่องนี้ระหว่างการไต่สวนของวุฒิสภาในวันพฤหัสบดีนี้ เพื่อตรวจสอบรายงานสถานการณ์การค้ามนุษย์ (TIP) ประจำปี 2015
ทั้งนี้ การตรวจสอบของรอยเตอร์ที่อิงกับการสัมภาษณ์ผู้มีตำแหน่งหน้าที่ในกรุงวอชิงตันและในเมืองหลวงของอีกนับสิบประเทศ แสดงให้เห็นว่า หน่วยงานที่กระทรวงต่างประเทศ สหรัฐฯ ตั้งขึ้นเพื่อทำหน้าที่ในการจัดอันดับความพยายามปราบปรามการค้ามนุษย์ของทั่วโลกอย่างอิสระ กลับตกอยู่ภายใต้การครอบงำซ้ำแล้วซ้ำเล่าของนักการทูตอาวุโส ซึ่งกดดันให้มีการประเมินและให้คะแนนสูงเกินจริงถึง 14 ประเทศในปีนี้
แหล่งข่าวเผยว่า บรรดาประเทศที่ได้อันดับสูงกว่าที่สำนักงานเพื่อการตรวจสอบและการต่อสู้กับการค้ามนุษย์แนะนำมีอาทิ มาเลเซีย คิวบา จีน อินเดีย อุซเบกิสถาน และเม็กซิโก เป็นต้น
ขณะที่ มาร์โค รูบิโอ วุฒิสมาชิกที่ลงสมัครเป็นตัวแทนพรรครีพับลิกันชิงตำแหน่งประธานาธิบดี วิจารณ์ว่า เป็นเรื่องน่าละอายที่ประธานาธิบดีบารัค โอบามา ปล่อยให้กลุ่มการเมืองแก้ไขรายงานการค้ามนุษย์ของคณะบริหาร เพื่อเอื้อประโยชน์ให้ประเทศที่มีพฤติการณ์ละเมิดหนักกว่าเดิมอย่างคิวบาและมาเลเซีย
รูบิโอ ซึ่งเช่นเดียวกับ เมเนนเดซ ต่างอยู่ในคณะกรรมาธิการวิเทศสัมพันธ์ของวุฒิสภา กล่าวว่า เหตุการณ์นี้เป็นแบบอย่างที่อันตราย ในวันพฤหัสบดีนี้ คณะกรรมาธิการชุดนี้จะเป็นผู้ทำหน้าที่ซักถาม ซาราห์ ซีเวลล์ ปลัดกระทรวงต่างประเทศด้านความมั่นคงของพลเรือน ประชาธิปไตย และสิทธิมนุษยชน ในฐานะผู้รับผิดชอบสำนักงานต่อต้านการค้ามนุษย์
ทางด้าน เจ๊บ บุช อดีตผู้ว่าการรัฐฟลอริดา และผู้สมัครเป็นตัวแทนรีพับลิกันชิงตำแหน่งประธานาธิบดีอีกคน กล่าวว่า โอบามาและกระทรวงการต่างประเทศควรละอายใจกับการชักใยทางการเมืองในปัญหาการค้ามนุษย์ของคิวบา
ตามการสืบทราบของรอยเตอร์นั้น พวกนักวิเคราะห์ในสำนักงานต่อต้านการค้ามนุษย์ หรือที่ภายในรัฐบาลอเมริกันรู้จักกันในชื่อ J/TIP ไม่เห็นด้วยกับการจัดอันดับในปีนี้ของฝ่ายการทูตในกระทรวงการต่างประเทศ รวมแล้ว 17 ประเทศ
ทว่า นักวิเคราะห์เหล่านั้นซึ่งเป็นผู้เชี่ยวชาญในการประเมินความพยายามในการต่อสู้กับการค้าทาสยุคใหม่ เช่น การค้ามนุษย์ผิดกฎหมายเพื่อเป็นแรงงานบังคับหรือโสเภณี สามารถเอาชนะได้เพียง 3 กรณี ซึ่งถือเป็นสถิติเลวร้ายที่สุดในประวัติศาสตร์ 15 ปีที่ J/TIP ก่อตั้งขึ้น จากปกติที่ J/TIP จะสามารถเอาชนะ “ข้อขัดแย้ง” จากส่วนการทูตในกระทรวงการต่างประเทศได้กว่าครึ่ง
1 ใน 3 กรณีที่ J/TIP ชนะคือ กรณีของไทยที่ฝ่ายการทูตต้องการเลื่อนอันดับจาก Tier 3 เป็น “Tier 2 ซึ่งต้องจับตามอง” แต่สุดท้ายไทยยังคงติดกลุ่มประเทศที่มีการลักลอบค้ามนุษย์เลวร้ายที่สุด ตามที่ J/TIP เสนอ
ทั้งนี้ เทียร์ 3 ถือเป็นระดับต่ำสุด ซึ่งหมายถึงความล้มเหลวในการปฏิบัติตามมาตรฐานต่ำสุดของสหรัฐฯ และอาจนำไปสู่มาตรการลงโทษด้วยการจำกัดการเข้าถึงความช่วยเหลือของสหรัฐฯ กองทุนการเงินระหว่างประเทศ (ไอเอ็มเอฟ) หรือธนาคารโลก แม้จะเป็นเพียงแค่คำขู่
แหล่งข่าวเผยว่า ในรายงานประจำปีที่เผยแพร่เมื่อวันที่ 27 กรกฎาคม คิวบา มาเลเซีย และอุซเบกิสถาน ได้รับการเลื่อนขั้นจากระดับต่ำสุด แม้จะมีการคัดค้านจาก J/TIP
ว่ากันว่า การอัพเกรดมาเลเซียจากเทียร์ 3 มีเป้าหมายเปิดทางสำหรับความตกลงหุ้นส่วนเศรษฐกิจเอเชีย-แปซิฟิก (TPP) ที่อเมริกาเป็นแกนนำ และกำลังเร่งตกลงกับมาเลเซียและอีก 11 ประเทศ ขณะที่จีนได้รับการเลื่อนอันดับจากเทียร์ 3 เช่นกัน ทั้งที่ข้อเสนอแนะของผู้เชี่ยวชาญสรุปว่า ปักกิ่งไม่ได้เพิ่มความพยายามปราบปรามการค้ามนุษย์แต่อย่างใด
รายงานของรอยเตอร์ระบุว่า จำนวนการปฏิเสธข้อเสนอแนะของนักวิเคราะห์อาชีพเช่นนี้ บ่งชี้ว่าการแทรกแซงของนักการทูตระดับสูงในกระทรวงการต่างประเทศนั้น กำลังอยู่ในระดับที่ไม่เคยปรากฏมาก่อนเลย
นอกจากนี้ กลุ่มสิทธิมนุษยชนและอดีตเจ้าหน้าที่กระทรวงการต่างประเทศบางคนยังแสดงความกังวลว่า การเลื่อนอันดับโดยไม่ชอบธรรม ย่อมเป็นการบ่อนทำลายความน่าเชื่อถือของรายงาน TIP ไปในตัว