1. กิโมโนคืออะไร?

着物 (kimono) แปลตรงตัวว่า “สิ่งที่สวมใส่” เป็นชุดประจำชาติญี่ปุ่น มีลักษณะเป็นเสื้อคลุมยาว แขนกว้าง รัดด้วยสาย 帯 (obi)

ปัจจุบันคนญี่ปุ่นใส่กิโมโนในโอกาสพิเศษเป็นหลัก เช่น งานแต่งงาน งานศพ เทศกาล Coming of Age และปีใหม่

จุดสอบ: ชื่อประเภทกิโมโน + โอกาสที่ใส่ + ส่วนประกอบสำคัญ (obi, juban, tabi ฯลฯ)

2. ประเภทกิโมโนตามโอกาส (มักออกสอบ)

振袖

furisode · ฟุริโซเดะ

กิโมโนแขนยาวมากที่สุด สวยงาม มีลายสีสด ใส่โดยหญิงโสด โดยเฉพาะพิธี Coming of Age (成人式) และงานแต่งงานในฐานะแขก

งานทางการ · หญิงโสด

留袖

tomesode · โทเมะโซเดะ

กิโมโนแขนสั้นกว่า มีลายเฉพาะด้านล่าง สีดำมีตราประจำตระกูล (家紋) ใส่โดยหญิงที่แต่งงานแล้ว ในงานแต่งงานและงานทางการ

งานแต่ง · หญิงแต่งงานแล้ว

訪問着

hōmongi · โฮมงงิ

กิโมโนลายต่อเนื่องสวยงาม ใส่ได้ทั้งหญิงโสดและแต่งงานแล้ว ในงานเยี่ยมเยียน งานเลี้ยง และพิธีการระดับกลาง

งานเยี่ยม · งานเลี้ยง

色無地

iro-muji · อิโระมุจิ

กิโมโนสีเดียวไม่มีลาย (ยกเว้นตรา) ใช้ได้หลายโอกาส ทั้งงานสุขและงานทุกข์ (ขึ้นกับสี)

หลากหลายโอกาส

小紋

komon · โคะมง

กิโมโนลายเล็กซ้ำทั่วตัว ใส่ในโอกาสกึ่งทางการหรือลำลอง เช่น งานสังสรรค์ การไปชมละคร

กึ่งทางการ · ลำลอง

浴衣

yukata · ยูกาตะ

ชุดผ้าฝ้ายเบา ๆ ใส่หลังอาบน้ำ ออนเซ็น หรือเทศกาลฤดูร้อน (花火大会) ไม่ใส่ juban ข้างใน

ฤดูร้อน · เทศกาล · ออนเซ็น

3. เครื่องแต่งกายผู้ชาย

羽織・袴

haori + hakama

เสื้อคลุมสั้น (haori) คู่กับกางเกงกระโปรงพับจีบ (hakama) ใช้ในงานทางการ งานแต่งงาน และพิธีสำเร็จการศึกษา

紋付羽織袴

montsuki haori hakama

ชุดทางการสูงสุดของผู้ชาย มีตราประจำตระกูล ใส่ในงานแต่งงานและงานสำคัญ

งานทางการสูงสุด

4. ส่วนประกอบสำคัญของกิโมโน

  • 帯 (obi) สายรัดเอว กว้างและยาว ผูกด้านหลังเป็นโบว์หรือรูปต่าง ๆ
  • 襦袢 (juban) เสื้อชั้นในของกิโมโน ป้องกันเหงื่อและรักษากิโมโน
  • 足袋 (tabi) ถุงเท้าแยกนิ้วโป้ง ใส่กับรองเท้าเกี๊ยะ
  • 下駄 (geta) รองเท้าไม้มีฟัน สูง ใส่กับยูกาตะ
  • 草履 (zōri) รองเท้าแบน ใส่กับกิโมโนทางการ
  • 帯揚げ (obiage) ผ้าผูกด้านบนของ obi ช่วยยึดและตกแต่ง
  • 帯締め (obijime) สายเส้นเล็กผูกตรงกลาง obi
  • 家紋 (kamon) ตราประจำตระกูล ปักบนกิโมโนทางการ (โดยเฉพาะ tomesode และ montsuki)

5. กฎและมารยาทการใส่กิโมโน

  • พับซ้ายทับขวา — เสมอ (ยกเว้นใส่ให้คนตาย จะพับขวาทับซ้าย)
  • ความยาวชายกระโปรงผู้หญิงแตะพื้นเล็กน้อย ผู้ชายสั้นกว่า
  • Obi ผูกด้านหลัง (ยกเว้นบางอาชีพเช่น Geisha อาจผูกด้านหน้าในบางยุค)
  • สีและลายสื่อความหมาย: สีดำ+ตรา = ทางการมาก, ลายดอกซากุระ = ฤดูใบไม้ผลิ
  • ยูกาตะใส่หลังอาบน้ำหรือเทศกาลร้อน ไม่ใส่ไปงานแต่งงาน
จำไว้: ถ้าข้อสอบถาม “ชุดที่หญิงโสดใส่ในวัน Coming of Age” คำตอบคือ 振袖 (furisode)

6. เครื่องแต่งกายเด่นตามยุคสมัย

ยุคเครื่องแต่งกายเด่นลักษณะ
เฮอัน 十二単 (jūnihitoe) ชุดชั้น 12 ชั้น สีตามฤดูกาล ราชสำนัก
เอโดะ 小袖 + 帯 กิโมโนรูปแบบใกล้ปัจจุบัน Obi กว้างขึ้น
เมจิ เสื้อผ้าตะวันตก + กิโมโน เริ่มผสมผสาน ชุดสูทกับกิโมโน
ปัจจุบัน 浴衣 / 振袖 / スーツ ยูกาตะเทศกาล, ฟุริโซเดะงานพิเศษ

7. คำศัพท์ต้องจำในบทนี้

着物 kimono กิโมโน
振袖 furisode กิโมโนแขนยาว (หญิงโสด)
留袖 tomesode กิโมโนทางการ (หญิงแต่งงาน)
浴衣 yukata ยูกาตะ (ฤดูร้อน)
帯 obi สายรัดเอว
袴 hakama กางเกงกระโปรงจีบ
家紋 kamon ตราประจำตระกูล
足袋 tabi ถุงเท้าแยกนิ้ว