1. อาหารญี่ปุ่น (和食 · Washoku)

和食 (washoku) คืออาหารญี่ปุ่นแบบดั้งเดิม ได้รับการขึ้นทะเบียนเป็นมรดกทางวัฒนธรรมที่จับต้องไม่ได้ของยูเนสโกในปี 2013

ลักษณะเด่นของ Washoku:

  • ใช้วัตถุดิบตามฤดูกาล (旬 · shun)
  • เน้นความกลมกลืนของรสชาติ สี และจาน
  • มีข้าวเป็นหลัก คู่กับซุปและเครื่องเคียง
  • แสดงความเคารพต่อธรรมชาติและวัตถุดิบ

จุดสอบ: อาหารตามฤดูกาล จับคู่ของกินกับฤดู และชื่ออาหารพิเศษในเทศกาล (โดยเฉพาะปีใหม่)

2. อาหารตามฤดูกาล (季節の食べ物)

🌸 ฤดูใบไม้ผลิ

  • 筍 (takenoko) — หน่อไม้
  • 桜餅 (sakuramochi) — ขนมห่อใบซากุระ
  • いちご (ichigo) — สตรอว์เบอร์รี
  • 菜の花 (nanohana) — ดอกผักกาด
  • かつお (katsuo) — ปลาโอ (初鰹)

☀️ ฤดูร้อน

  • 冷やし中華 / そうめん — บะหมี่เย็น
  • 西瓜 (suika) — แตงโม
  • 鰻 (unagi) — ปลาไหล (วัน Doyo no Ushi)
  • かき氷 (kakigōri) — น้ำแข็งไส
  • 枝豆 (edamame) — ถั่วแระ

🍂 ฤดูใบไม้ร่วง

  • さんま (sanma) — ปลาซันมะ
  • 松茸 (matsutake) — เห็ดมัตสึทาเกะ
  • 栗 (kuri) — เกาลัด
  • ぶどう / 柿 — องุ่น / ลูกพลับ
  • 新米 (shinmai) — ข้าวใหม่

❄️ ฤดูหนาว

  • 鍋 (nabe) — หม้อไฟต่าง ๆ
  • おでん (oden) — โอเด้ง
  • みかん (mikan) — ส้มแมนดาริน
  • 牡蠣 (kaki) — หอยนางรม
  • おせち (osechi) — อาหารปีใหม่

3. อาหารและวัฒนธรรมการกินที่ควรรู้

ご飯 · 白米

gohan / hakumai

ข้าวสวยเป็นศูนย์กลางของมื้ออาหารญี่ปุ่น คำว่า 「ご飯」 ยังหมายถึง “มื้ออาหาร” โดยทั่วไปด้วย

味噌汁

misoshiru

ซุปมิโซะ เกือบทุกมื้อมีคู่กับข้าว ทำจากถั่วเหลืองหมัก (味噌) กับดาชิ

寿司

sushi

ข้าวปรุงน้ำส้มสายชูคู่กับปลาดิบหรือวัตถุดิบอื่น มีหลายแบบ: nigiri, maki, chirashi

刺身

sashimi

ปลาดิบหั่นชิ้น กินกับซอสถั่วเหลืองและวาซาบิ ต่างจากซูชิ เพราะไม่มีข้าว

天ぷら

tempura

ของทอดชุบแป้งบาง ๆ ผักหรือทะเล กินกับเทนสึยุหรือเกลือ

おせち料理

osechi ryōri

อาหารปีใหม่จัดในกล่อง Jubako แต่ละอย่างมีความหมายมงคล (ไข่หวาน = ลูกหลาน, กุ้ง = อายุยืน ฯลฯ)

4. มารยาทการกินแบบญี่ปุ่น

  • พูด いただきます ก่อนกิน และ ごちそうさまでした หลังกิน
  • ถือชามข้าวและซุปขึ้นมาใกล้ปากได้ (ไม่ต้องก้มลงมาก)
  • ห้ามปักตะเกียบตั้งตรงในข้าว (คล้ายพิธีศพ)
  • ห้ามส่งของจากตะเกียบสู่ตะเกียบ (คล้ายพิธีเผาศพ)
  • เทซอสถั่วเหลืองในจานเล็ก ไม่ราดบนข้าวโดยตรง (โดยเฉพาะซูชิ)
  • ซูชิชิ้นเดียวกินหมดในคำเดียว ห้ามกัดครึ่ง

5. อาหารเด่นตามเดือน (แนวทางจำ)

จากแนวข้อสอบและเอกสาร มักถามจับคู่ฤดูกาล/เดือนกับอาหาร

เดือน / ฤดูอาหารหรือวัตถุดิบเด่น
มกราคม (ปีใหม่)おせち · お雑煮 (ozōni)
กุมภาพันธ์恵方巻 (ehomaki) ใน Setsubun
มีนาคม–เมษายน桜餅 · 筍 · いちご
พฤษภาคม柏餅 (ใน Children's Day)
กรกฎาคม–สิงหาคมそうめん · 鰻 · かき氷 · 西瓜
กันยายน–ตุลาคมさんま · 松茸 · 栗 · 新米
พฤศจิกายน–ธันวาคม鍋 · おでん · みかん

6. เครื่องดื่มและของว่างที่เกี่ยวข้อง

  • 茶 (cha) — ชาเขียว มีพิธีชงชา (茶道) เป็นวัฒนธรรมสำคัญ
  • 日本酒 (nihonshu / sake) — สาเก ดื่มในงานเฉลิมฉลอง
  • 和菓子 (wagashi) — ของหวานญี่ปุ่น ใช้คู่กับชา มักทำตามฤดูกาล
  • 弁当 (bentō) — ข้าวกล่อง พกไปเรียน/ทำงาน

7. คำศัพท์ต้องจำในบทนี้

和食 washoku อาหารญี่ปุ่นดั้งเดิม
旬 shun ฤดูกาลของวัตถุดิบ
おせち osechi อาหารปีใหม่
味噌汁 misoshiru ซุปมิโซะ
寿司 sushi ซูชิ
刺身 sashimi ซาชิมิ (ปลาดิบ)
いただきます itadakimasu คำกล่าวก่อนกิน
弁当 bentō ข้าวกล่อง